
Ne dîl, ne jî azad: Bender Feylî
Nexweşiya Bender Feylî pê dikeve û tevahiya welêt dorpêç dike jî, wijdanê mirovahiyê ye.

Nexweşiya Bender Feylî pê dikeve û tevahiya welêt dorpêç dike jî, wijdanê mirovahiyê ye.

Ji bo bîranîna Mela Talhat Tûrhan

Zarê kurmancî wekî yekane rêya nivîsên olî (qawal) di pirtûkên pîroz ên êzidiyan de zindî dimîne û bi mezargeh û gundan re, ew bûne nasnameyek hebûnê li hember hewldanên ji holê rakirina çanda wan.

Hiqûq li Kurdistanê tu carî tenê nebuye mijara dadgeh, qanûn an rêziknameyên destûrî. Ji ber ku dema em li dîroka sed salên dawî ya gelê Kurd dinêrin, em dibînin ku gelek caran hiqûq ji qada ku azadiyê diparêze hatiye derxistin û bûye amûra înkar, asîmîlasyon û tasfiyeya hêzên siyasî.

Tevî gavên ku nayên avêtin jî em bi hêvî ne. Em dixwazin ku em ê bi berxwedan û yektiyê bigihîjin serkeftinê. Niha civak li benda derxistina qanûnan e. Lazime kurd jî ji bo mafên şênber hest, fikir îdeolojî, armanc çi dibe bila bibe divê bi aqilane nêzîkê vê pêvajoyê bibin û yekîtiya xwe ava bikin.

Heta hebûna gelê kurd neyê qebûlkirin û statuya gelê kurd neyê naskirin, dê baweriya kê ji vê “çareseriya” dewleta tirk bê! Heke niyeta dewleta tirk bi çareseriyê hebe, divê di destûra bingehîn de ku gelê kurd înkar dike, guhertinan pêk bîne.

Ziwan verê verkan senîhewa vejîyayî meydan ma eşkenê ser vinderî. Averkewtişî ziwan zaf têmîyan kewte merhale ra vîreno. Merdim senî ke yenê xûliqnayîşe cade nêeşkeno qalê biko. Bi serranê mîllîaonan reyde bedelîno.

Krîza bingehîn ya li dora kurdîyê ew e ku berpirsî hertim dikeve stûyê kesekê din. “Divê Ewropa vî karî bike.” “Divê şaredarî vî karî bikin.” “Divê sîyaset vî karî bike.” “Divê dewlet vî karî bike.” “Divê dayik vî karî bikin.” ... Hevok diguherin, lê kirdeya lêkerê her dem kesekê din e. Her kes ji her kesî ra dibêje “divê bike”; her kes di derbarê wî tiştî da ku divê yê dîtir bike, gotinên qelew dike; lê tu kes xwe nade ber ku hevoka “Ez ewqasê vî karî dikim” saz bike.

Belê, îro hûn mafê xeberdanê didin min. Lê mixabin ez tenê îro têm li bîra we. We min ne tenê ji devê xwe de, hiş û aqlê xwe de jî derxistiye.

Bonew a taybetmendîye cogirafyeyo ke basmakerd, herpase bonew aneyo ke Hewraman zemînî bepîtş kemen, pey desusitey ewece û panewaze rriwanekaw jîwayşa, Hewramiyekê ce wiyerdene naçarê bînê, sereruu baz û kisme destekaşa rraw karwanyo bera çey nawçekay terî, pêsew

Qedexekerdişê ziwanêkî sûcê qirkerdişê neteweyêke yo û sûcê merdimayî yo. Neteweyo ke ziwanê xo ra bêpar ameyo verdayîşî û ziwanêko bîn ro ci ameyo ferzkerdişî bi awayê neteweyî zî mehkûmê vinîbîyayîşî yo

Gelî Kurd le çendan pêkhatey îtînîkî, zimanî û zarî pêkhatuwe. Cige le kurdî musullmanî sunî û şî’e, pêkhatekanî êzîdî, şebek û yarsanî/kakeyî, herweha zarekanî kurmancî jor û jêr legell zarî goranî be hewramî û zazakiyewe zarekanî kurdî xwarûn weku zarekanî “lek, lor, kellhûr” û binzarekanî, bêguman her yek lem pêkhatane ser be netewey mezinî kurd in.

Xozaya komelê ma zî nê wisarî de wina ya. Zîhnîyet, îdolojî, demokrasî, aştî, azadîya cinîyan, serê Rayberî ra sey varanê nê wisarî varenê. Mimkun nîyo ke ma bi nê varayîşî serkewte nêbê.

Azadî wekî dewletek hundirîn, gelê kurd pir caran wekî ‘şovalyeyên Rojhilat’ tê binavkirin. Û ev pênase mifteya têgihîştina cîhana wan a ruhanî digire nav xwe. Siwarî ne tenê jiyana bikaranîna çekan e, lê di heman demê de kodek rûmetê ye, soza xwe diparêze û rêzgirtina ji bo rûmeta yên din e.

Em wekî Tevgera Azadiyê ku şopînerên heqîqeta Apoyî ne, di destên me de berhemeke bêhempa û zêrîn heye. Di her warê jiyanê de divê em van berheman bidin rêsandin, honandin û jiyanî bikin. Hevîrtirşê van berheman ked û xwêdana bi hezaran şehîdan e. Divê berê me, dilê me û hestên me li vê rêya heqîqeta Apoyî be.

Tê dîtin ku heke di şerê Îranê de rêveberiya Îranê bi ser bikeve dewleta tirk dikare pêvajoyê careke din xera bike. Lê bila bê zanîn ku dîrok cara dudûyan şaşiyan dê qebûl neke.

Di şerê gêrîlayan de Bêrîtan û Zîlan, di berxwedana zindanan de Xalit û Sema, di têkoşîna Başûr de Leyla, Hêlîn û Salih, di têkoşîna Rojhilat de Egîd û Şêrîn, di şerê bajaran de Asya û Mehmet, di Şoreşa Rojava de Arîn û Gelhat, Ziyad û Denîzan, çandeke berxwedana fedayî ya tijî wêrekî, lehengî, zanîn, serbilindî û dîrokî hûrik hûrik hûnane, dewrî me paşrewan kirine.

Şarêko ziwanê xo, vîr ra bikero, têyna çend çekuyan xo vîr ra nêkeno. O koka xo, tarîxê xo, xeyalanê xo, kilamanê xo û sanikanê xo zî vîr ra keno.

Ger em şanoya kurdî tenê bi zext û zordariyan pênase bikin, ev dê nêrîneke ne di cih de be. Ji ber ku ev qad gelek caran bêxwedî tê hiştin, ked bi nirx nayê dîtin û sazibûn pêk nayê, ji bo şanogeran li çepikan didin lê wan tenê dihêlin

Di mijara wêjeyê de jî paradîgmaya Rêber Apo, pêwîstiyê bi şîroveyên dîrokî, berfireh û ronakbar tîne. Xwendin û nivîsandina her helbest, çîrok, meselok, roman û hwd. pêwîste di çarçoveya vê paradîgmayê de bên şîrovekirin

Kawa 21ê Adara V.Z. 612 de xeber şiraweno koyan û vano: '...Şewe wexto ke şima qesra Dehaqî de dî ke adir berz beno, şima bizanê ke mi Dehaq kişto, o wext koyan û cayanê xo ra bêrê war û hetkaranê zaliman ê mendeyan zî ma pak bikerê...' Kawa Dehaqî kişeno û adir wekêno (ta keno)

Helbesta Huseynî çîrok bû, roman bû. Teşiya dilê Ehmedî tenê helbest nedirêst,hestên kurdî dirêsiya. Huseynî xem û xeyalên welatê xwe dihûnandin.

Ji vê pêngavê armanc ew bû civaka kurd bêserkêş û bêpêşeng bihêle û dîsa rol û mîsyonê bide axa û hevkarên xwe. Lewre ji sala 2016an heta roja me (2026), yanî di deh salan de li Kurdistanê bi hezaran axa vejandin an jî nû ji hevkarên xwe hinek weke axa li ser civakê ferz kirin.

Huseynî, helbestvan û feylesofek bû. Di nava berhemên wî de panzdeh dîwanên helbestan hene. Wî ji bo wêje û zimanê kurdî tevkariyên awarte û bêhempa pêşkêş kirine. Hozanekî mezin, ji dengê gelê xwe gelekî wêdetir e. Ew, bi xwebûna xwe çanda wan bi xwe ye