Dengê bilûra Egîdê Cimo ji jêhatîbûna teknîkî pir wêdetir bû. Her dengek ku wî lê dixist, mîna bayekî ji çiyayan dihat xwarê; carinan şînek, carinan çîroka koçberiyê, carinan jî serhildanek bêdeng bû.
Berxwedan, bandora veguherîner û nirxa sosyolojîk a çanda kurdî li Rojhilata Navîn, bi rêya têkiliyên hevbeş ên bi çandên din re di muzîk, wêje û reqsê de formên hevpar afirandiye û zindî maye.
Vekirina Pirtûkxaneya Mestûre Erdelan li Amedê ne tenê qadeke çandî ya nû ye, ew di heman demê de naskirina derengmayî ya rola dîrokî ya jinên kurd di hilberîna zanînê de nîşan dide.
Belê, kurdî di sala 2023’an de 8’emîn zimanê herî dewlemend ê cîhanê ye. Ev tê wê wateyê ku ferhenga kurdî ji 918.123 peyvan pêk tê.
“Çand pêşeroja civakê ye”.
“Komkujiya Ermeniyan yek ji rûpelên herî reş ên dîroka mirovahiyê ye. Divê em qurbaniyên vê karesatê û êşên wan ti carî ji bîr nekin.”
“Ronahiya civaknasiyê, dema ku bi perwerdehiyê re were cem hev,
Pevkirina Bajar yek ji rêgezên bingehîn ên Şaredariya Demokratîke.
“Dema ku dengê Dengbej Şakiro ji dîwarên kevirî yên Amedê derdikeve, ciwanên kurd jî di van awazan de kok û paşeroja xwe dibînin.
“Kurdî hilgirê nasname û çandê ye. “Îmtîhana ciwanên kurd bi zimanê xwe yê zikmakî ji aliyê civaknasî ve mijareke pir-qatî ye.”
“Perwerdeya bi zimanê dayikê piştgirî dide pêşketina zarok a zaneyî, civakî û hestyarî.”
“Perwerdehiya bi zimanê dayikê ku di navbera ziman û çandên cuda de piran ava dike, hêviya cîhanek hîn adil û aştiyane ye.”
“Perwerdeya bi zimanê dayikê rêyeke girîng e ji bo parastina nasname û çanda neteweyekê yan jî komeke etnîkî û herwiha pêşxistina jiyana xwe ya derbirînê û fêrbûnê.”
Mem û Zîn destaneke evînê ye ku di sala 1450/1451’an de li Cizîrê qewimiye û di dawiya sedsala 17’an de ji aliyê Ehmedê Xanê ve weke berhemeke beyt hatiye nivîsandin.
“Wekî ku yek ji nivîskarên yekem ên dîroka kurdî, Ebû Hanifa Dînawerî di pêşxistina nasname û çanda kurdî de rolek girîng lîst.”
Ji ber ku bikaranîna zimanê zikmakî di nava malbatê de gelekî kêm dibe, paşeroja kurdî dikeve xetereyê!
“Kesê ku bi zimanê xwe yê zikmakî nizanibe, ne jidayikbûyî tê hesibandin.”
Dengbejî di çanda kurdî de yek ji hêmanên herî girîng ên wêjeya devkî ye.
“Melodiyên ku ji Endulusê derketine bi hostatiya Ziryabê Kurd jiyan da flamencoyê.”
“Kurd ji bo fêrbûn û bikaranîna zimanê ku piraniya bajaran pê diaxivin di bin zextê de ne. Ev rewş dibe sedem ku di bikaranîna zimanê zikmakî de dudilî bibin.”
Di van rojan de li Tirkiyeyê binçavkirin û girtina ciwanên kurd bi taybetî bi hinceta ku govend girtine zêde bûye. Ev rewş hem di warê hiqûqî hem jî di warê sosyopolîtîk de dibe sedema nîqaşan.
“Perwerdehiya bi zimanê zikmakî ya bihêz ku di dibistana Mader de tê pêşkêş kirin ji reh şiyanên ragihandinê yên zarokan xurt dike, kapasîteya wan a fêmkirin û vegotina cîhanê zêde dike.”
“Ziman hilgirê nasnameya neteweyekê ye. “Pêşxistina zimanê kurdî tê wateya xurtkirina nasnameya kurdî.”
“Çanda Rojhilata Navîn bi têkiliya çandên cuda pêk hatiye.”