Seba Kupaya Dinya ya 2026ine hişyarîya îklîmî
Goreyê yew rapora newîye, Kupaya Dinya ya 2026ine ke bi mazûbanîya DYA, Kanada û Meksîka do bêra viraştene, eşkena bibo sebebê tewr tay 9 mîlyon ton emîsyonê karbonî. Rapor hişyarî dano ke no organîzasyon eşkeno bibo aktîvîteyanê tarîxê sporî ra yew a tewr gemarinî û xozayî rê zerarêko pîl bido.
Goreyê raporê "Enstîtuyê Hewayî yê Neweyî" (New Weather Institute) yê bi nameyê “FIFA’s Climate Blind Spot” (Xala Kora Îklîmî ya FIFA), formatê turnuvayo hîra û vilabîyayîşê maçan yê hîrê welatan ser, mecbûrîyeta resayîşê hewayî zêde kenê. Coka yeno texmînkerdene ke tesîrê nê organîzasyonî yê serê îklîmî do xeylê zêde bibo. Goreyê xebera Euronewsî, Kupaya Dinya ya 2026ine de tewr tay 9 mîlyon ton emîsyonê karbonî (CO₂e) virazîyeno. No mîqdar, kupayanê mîyanê serranê 2010 û 2022î yê bi 4,7 mîlyon ton ortalama emîsyonî ra di qatî zêdêr o. Rapor de yeno vatene ke senaryoyanê hîna xiraban de no mîqdar eşkeno vejîyo 15 mîlyon tonî.
48 Taximî, 104 maçî
Sebebê zêdebîyayîşê nê emîsyonî tewr zaf bedilîyayîşê formatê turnuva yo. Tarîxê Kupaya Dinya de tewr verî 48 taximê neteweyî do kay bikerê û pêro pîya 104 maçî do bêrê kaykerdene. Nê raqamî, turnuvayanê verênan ra se ra 63 zêdêr ê. Na rewşe yena manaya zêdêr seyahatkerdiş, zêdêr têgêrayîşê hetgiran û binesazîye ser o zexto giran.
Turnuva do 3 welatan de, 16 şaristananê dûrîyan de bêra viraştene. Na rewşe do taximan, rojnamegeran û mîlyonan hetgiran mecburê resayîşê hewayî bikera. Tena firrîyayîşî do bibê sebebê 7,7 mîlyon ton emîsyonê karbonî. Eke nîsbetê kupayanê verênan bigêrîyo, emîsyonê firrîyayîşan eşkeno mîyanê se ra 160 û 325î de zêde bibo.
Modelêko zaf zahmet o bêro pawitiş
Rapor de yeno vatene ke Amerîka de çinbîyayîşê tola trêneyanê lezan ê zey Ewropa û Asya, alternatîfanê şarî kêm keno. Rapor de sîyasetê îklîmî yê FIFA zî ame rexnekerdene. Ame vatene ke sozê domdarîye yê FIFA û hîrakerdişê turnuva mîyan de alozî esto û na rewşe krîzê îklîmî xorinêr kena.
FIFA: Stratejîya domdarîye do bêro tetbîqkerdene
FIFA verpersê xo de vana ke ê do stadyuman û binesazîyan de standartê înşaatê domdarî teşwîq bikerê. FIFA wazena şarî perwerdeyê wasitayanê pêroyîyan bikera û emîsyon û xerckerdene zî kêm bikera. Hem zî bajaranê mazûbanan de eşkenê sîyasetê îklîmî yê derg-wextî bêrê viraştene.
