Serresa Qirkerdişê Enfalî û tesîrê ci yê ewroyî
Tarîxê şarê kurdî de zaf qirkerdiş û dejî estê. Înan ra yew zî û tewr xorîn zî qirkerdişê Enfalî yo. Serranê 1986 û 1989î mîyan de, Başûrê Kurdîstanî de, hetê rejîmê Baasî û dîktator Saddam Huseynî ra vera şarê kurdî yew qirkerdişo sîstematîk ame kerdene. Nameyê nê qirkerdişî tarîx de sey "Enfal" ameyo nuştene. Qerarê nê qirkerdişî bi hawayêko xofin ame girewtene û bi des hezaran kurdê bêgunahî; cinî, domanî, xortî, kal û pîrî ameyî qetilkerdene. Dişmenîya vera kurdan, bi nê operasyonanê bêbextan resabî daraxêko zaf berz û qesta nê hêrişan kokê şarî rakerdiş bi.
Hêrişê Enfalî de teyna merdimî nêameyî kiştene; tebîet, dewijî, heywanî û daristanî zî ameyî qirkerdene. Rejîmê Saddamî çekanê kîmyewîyan xebitnayî. Qetliyamê Helebçe zî parçeyê nê planî bi. Helebçe de kîmyabaran de bi hezaran merdimî xeniqîyayî û merdî. Bi hezaran dewî ameyî vêşnayene û wêrankerdene. Şarê kurdî mecbûr mend ke warê xo, ca û banê xo biterikno û koç biko. Dinya û dewletê serdestî verê nê qetliyamî de bêveng mendî. Dejê nê qirkerdişî hema zî zerrîya kurdan de yo. Domanê ke o wext sêwî mendî, ewro bîyê pîlî la dejê înan qet nêkêmîyayo.
Ma qirkerdişê Enfalî yad kenê. Tesîrê nê qirkerdişî teyna o wext de nêmend, ewro zî komelê kurdan ser o dewam keno. Nê serebutê xofinî, warê psîkolojî û sosyolojî de birînê xorînî akerdî. Bi hezaran merdimî hema zî goristananê qurbanîyanê xo nêdîyê. Rixmê desan serran, hema zî goristan komkî yenê dîyene. No zî mojneno ra ke Enfal teyna yew hedîseya tarîxî nîya, yew dejêko zînde yo û ewro zî mîyanê cuye de tesîrê xo rameno. Trawmaya ke a roje ameye ciwîyayene, nifş be nifş vîyarte nifşanê neweyan. Bêbawerî û dejê vîndîkerdişî hema zî ruhê miletî de gandar ê.
Netîce de, seba ke qirkerdişê wina xofinî reyna nêrê ciwîyayene, ganî şarê ma nê dejî qet vîrî ra nêkero û hertim hîşyar bimano. Hîşê neteweyî, wayîrvejîyayîşê ziwan û kulturî û yewîye seba miletê ma tewr çîyê muhîm ê. Tarîx ra girewtişê dersî û seba ameyoxêko roşnî û azadî têkoşînkerdiş, wazîfeyê ma yê tewr pîl o. Ganî ma nasnameyê xo bipawê û waştişê heq û edaletî rê zî dewam bikerê. Ma înan qet vîrî ra nêkerdî, nêkenê û qet nêdanê vîrîkerdene.
