Gulîstan û Rojîn

Sîstemê dewletanê kapîtalîstan zafêrî şibîyenê yewbînan. Tarîx ra heta nika wina ameyo do wina şêro? Goreyê mi do wina şêro, la ma eşkenê kerdişanê înan kêm bikerin, heta ke dereceyê kerdişan bifînê war. Dêrsim de mesela Gulîstane, Wan de zî ya Rojîne nimûneyê nêy ê.

Dinya de cuyayîşê merdiman wexto ke ma bi qaydeyêdo sosyolojîk biewniyê, zey lebatanê laşê yew merdimî xebitîyeno. Her lebatî yew gure girewto xo ser û zey makînayanê cuyayîşê sosyolojîkî, bi girêdayîşê yewbînan, zey yew zîncîra entegreyî û pêbesteyî yewbînan rê xebitîyenê û enerjî vejenê.

Hetêk ra cuyayîşo şexsî dewam keno, hetê bînî ra zî jan, kul û qehr mezgê merdimî ra nêvîziyenê. Dinya de zî her koma civakî de zey mezgê merdimî problemê civakî nêqedîyenê; yew hal bibo, cayêkê bînî ra yew problemo bîn vejîyeno yan zî vejenê, merdimî mirenê û hetê bînî ra zî cinîyî domanan anê. Zey çermê ma her roje bi mîlyonan hucreyî mirenê, hetê bînî ra zî çermê ma bi enerjîya canê ma herinda bi mîlyonan merdeyan de, mîlyonan ganiyan peyda keno ke cuyayîşê merdimî xo newe bikero û dewam bikero.

Yanî lebatî xebitîyenê, enerjî peyda kenê ke herinda merdeyan de ganiyê neweyî peyda bikerê... Civak de cuyayîşo sosyolojîk zî wina yo. Zey pawitişê sînoran û heqanê welatê civakî de merdişê şoreşgeranê ci... Hetêk ra merdişê normalî, zey çermî de merdişê hucreyan seba ke sînoranê xo bipawê... hetê bînî ra zî bi qetilkerdişan merdiş, canê merdimî birîndarkerdiş, bi sîstema kapîtalîste ya zulmkarî qetlîyamkerdiş û qirkerdiş... û birîna ci tamîr biba zî şopa aye manena, zey terteleyê Dêrsimî û yê bînan...

Koma sosyolojîke ya Tirkîya de zî zey dewletanê bînan, bi halê normalî merdişî ra wet, merdişê bi jan, kul û qehrî zî estê... Nînan ra ê wextê nêzdîyî, keyneka Dêrsimija Gulîstan Doku û Wan ra Rojîn Kabaîş ser o çend qiseyan bikerin.

Birîna Gulîstan Doku psîkolojîya civakî xirab kerda. La nê rojanê peyênan de bi xebata dozgere (savcî) cinîke Ebru Cansu, lajê walîyê o wextî ame tepiştiş, çunke goreyê delîlan bi tifinga wuzî ey Gulîstan qetil kerda. Kesê ke paştî daye ey, dosya pak kerde û lajê walîyî nimna zî, ameyî tepiştiş... Nê tewir merdişî, merdişê normalî nîyê. Nê tewir merdişî xirabkerdişê sosyolojîk û exlaqê civakî û kesayetî yê. Goreyê mi cezaya nê kesanê ke dosyaya Doku darda we, a ya ke Dêrsim de meydanêk de înan girê bidê û şar tif kero rîyê înan û vêşanîye û têsanîye ra wa geber bibê...

Wan de dosyaya Rojîne zî zey a Doku asena. La heta nika sergirewtî ya. Zerrî wazena ke Wan de na dosya roşn biba.

Wina aseno ke her şaristan, qeza yan zî dewe de êyê ke psîkolojîya civakî xirab kenê estê. Seba ke ma nînan reyde mucadele bikerin, lazim o ma pêro hişyar bibê û înan bêters deşîfre bikerin. Eke ma nêkerin siba do gonîya domananê ma zî, beno ke bi destê nê tewir qetilkerdoxan birijiya. Civak bi edalet û exlaq pay ra vindena. Cayêk de nêy çinî bibê, o ca de rizyayîşo her tewir esto û wextêko kilm de a kom yan zî civak helîyayîşî ra mirena.

Seba civakêko bi rûmet û şeref, lazim o ma empatî bikerin. Civakê ke eşkenê empatî ronê, emrê înan zaf derg o. Çunke psîkolojîya canê înan nêameyeya war. Vîr ra mekerên civak zey laşê merdimî xo newe bikero se weş (ganî) maneno. Civaka ke xo newe nêkero zey awa şolîye tehlukeyin a. Awa zelale enerjîya pake û raste dana merdim û civakî.