Ameyoxê komelî û cuye
Problemê ziwan, xoza û krîzê werdî çareser bibê; merdimî bi aştî, xoser û bi hawayêko ekolojîk bicuyê. Averşîyayîşê teknolojîye û zîrekîya sûnîye do cûya ma bivurnê, la ganî komel vera tehlukeyanê globalan de nika ra hazirîya xo zî baş bikero.
Semra Bîrtane Ozdemîr
Merdim wazeno ke ameyoxê cuyayîşê xo de wa problemî çinêbê yan zî zaf kêm bibê. Problemê ziwanî, xoza, debare, şer, leyminbiyayîşê derûdorî, kêmîyayîşê awe, vurnayîşê îklîmî û usn.
Bingeyî de waştişê mi, ameyox de wa problemê estbiyayîşê ziwanê ma qet çinêbo. Wa ziwan hîna problema komelî nêbo. Kes kamci ziwan de wazeno wa o ziwan de qisey bikero, kitaban biwano, perwerde bivîno û derheqê nê ziwanan de cigêrayîşê zanistî, hunerî yê xo bikero.
La kes tena seba ziwanî nê; heta dîn, zayend, xo ra dayîşê cilan û heta eşkerakerdîşê fîkrê xo ganî azad bibo ke sereyê kesan asan bibo û kes seba komelî, seba xo û xoza de çîyo ke baş o bivirazo. Ameyox de tesîrê sîyaset û îdeolojîye wa şarî ser o çinêbo. Heme şarî pîya û bi aştî wa biciwê û têkilîya pêroyinan wa weş biba. Wa tersê ameyoxî komel de çinêbo û tersê xo pawitişî ra zî wa heme şarî hîna nê probleman biwedarnê.
Ganî merdim tade nêkero merdiman ro, la taybetî ma tade nêkerê xozayî ro zî, her heywan bi azadî daristan de ganî bêtirs bigêro. Ma ganî wayirîya daran û nebatan bikerê û daristanan nêvêşnê û înan bipawê. Eke ma dînya de weşîye wazenê û seba ke neslê ma bireso neslanê neweyan, ma seba enerjî û madenî koyanê xo, daristanan nêxerepnê û yew cuye ke ekolojîk a bivirazê.
Ameyox de eke sîstemêko demokratîk, zafziwanî û zafkulturî bivirazîyo, kes eşkeno xo komel de bivîno û qala xo zî vajo. Goreyê mi ameyox de dînya de zaf cayan de rayberîyê otonomî do bivirazîyê. No seba pêameyîşê komelan çîyêko zaf muhîm o. Komelî wina hîna weş cuyênê û her hetî ra hetkarîya yewbînan kenê û mabênê înan de fesadîye çinêbena.
Beno ke 15-20 serrî ra pey seba ke teknolojî zaf aver şêro, heme cuya ma de do têkilîya merdim û mekanîkî bivirazîya. Wina aseno ke aqilo sûnî do cuya ma de hîna zaf ca bigêro. Bêguman ameyox de têkilîya merdim û robotan zî hîna zêde bena. Dînya de tay kar û gureyî wedarîyenê û herinda înan de newe newe karî vejîyenê. Seba înan ameyox de beno ke cayê mekteban zî sey ewroyî nêbo. Beno ke heme perwerdeyî tena platformanê dîjîtalan ra bêrê dayîş.
Sewbîna yew vînayîşê mi, seba germbîyayîşê globalî ra vurnayîşê îklîmî hîna lez beno. Dînya de zaf cayan de zuwayîye bena, krîzê werdî hîna pêt xo nawneno. Seba nê çîyan komelî ganî nika ra hazirîya xo bikerê, nêbo zaf merdimî do nêweşîye û vêşanîye ra bimirê. Gelo ameyox de krîzê werdî ser o ma senî yew çareserî vînenê?
