Jin hêza herî mezin a guhertin û vegera li jiyana azad in. Jixwe bi sekna xwe ya di şoreşa Jin Jiyan Azadî û heta serhildana mezin a gelan ku bi dehhezaran şehîd li pey xwe hiştin, bû hêza pêşeng û têkoşînek mezin a serdemê. Ew her di salên dawî de bêrawestan di nav guherîn û veguherînê de bûn. Wan şoreşa xwe ya mezin bi guhertinên çandî, guhertina zihniyeta mêran a her roj civakê dadiqûrtîne, pêk anî.
Di sala 2019’an de jin li her derê li ser piyan bûn û jinan çalakiyên cihêreng li dar xistin. Di dawiya salê de jinan ji raperîna gelên Îranê û rojhilatê Kurdistanê re pêşengî kir.
Rojhilatê Kurdistanê yek ji wan qadan e ku xwedî dewlemendiyek çandî ye. Erdnîgariyek berfireh e ku ji bawerî, ol, çand û zaravayên cihê yên kurdî re malovaniyê dike.
Jinên rojhilatê Kurdistanê di dem û dîrokên cihê de, li dijî dagirkerên axa xwe mil dane milê bav û birayên xwe têkoşiyane, di van têkoşînan de bi rola pêşengtiyê rabûne.
Dengê ku ji her sedsalekê olan daye û ber bi sedsaleke din ve herikiye, dengê wan jinan e ku ji jinên îroyîn re rê nîşan daye.
Dengbêjî ruh, bîr û ramana jinê ye ku bi rêya çemek gur û geş ê ji çandê diherike, dibe hizr û ferasetek ku civak pê teşe digire.
Di her qirn û serdemekê de bi awayekî heqîqeta dîrokî ya kurd, qehremanî û têkoşîna wî ya hatî nixumandin, kariye bê pênase û zelal kirin.
Ziman yek ji hêmaya herî menewî ya civak û gelan e. Civak çawa xwe li dora nirxên çandî saz dike, ziman jî parçeyek ji vê çandê ye ku civakê li ser pêyan digire.
Îro li cîhanê ji ber vîrusa Covid-19'ê hema bêje jiyan rawestiyaye û pergala bikrîz di nav kirîza ku dijî de li pey rê û rêbaza bihurandina ji vê yekê ye.
Îro ji hemû rojan cihê bû. Li Gîlanê roj ji mêj de li pişt çiyayan hatibû ava, deşt û çiyayên Siyahkûl û Dîlemanê bi gulên rengareng hatibûn xemilîn.
Li rojhilatê Kurdistanê helbestnivîsî xwedî kevneşopiyeke pir kevn e.
Stran û kilam carnan bûne dengê êş û kederên me, carnan jî bi rengê serpêhatî û gotegotan hatine, mîna ava geliyan xwe li deşt û zozanên welatê me dane û herikîne.
Hewraman wek peyveke kevnar tê wateya axa Ahûrayî, yan jî axa paqij.
Di dem û çaxên cuda yên dîroka kurd de, li ser vê erdnîgariya dewlemend ku hafizeyek mezin a civakî, çandî û siyasî pêk tîne, jinên kurd bi awayekî karîne rê ji xwe re nîşan bikin û bandora xwe li vê...
Ez di vê baweriyê de me ku zêmar, heyranok, meselok, çîrok û çîrçîrok bi awayekî di guhê we de jî zimzimî bin, ruh dabin şevên zaroktiya we… Beriya ku hûn di xew de çûbin dengekî nerm û zîz, aram û...
Gelek stranên biêş û xemgîn ên qala serpêhatî û qirkirina gelê kurd li Xorasanê dike, hene.
Dengbêjî olana dengê enderûn ê mirov e ku bi awayek rewnaq û zelal ber bi deryaya hestan ve rê digire û xwe digihîne çemê herikbar ê vegotina peyvan.
Dema ku em agahî û gotegotên heya roja me ya îro hatine di bêjingê re derbas dikin, em rastî gelek jinan ku di çaxên cuda de, nexasim di qadên wêjeyê de rolên girîng lîstine, tên.
Di gelek çandên cihê de bilûr xwedî cihek girîng e. Herî zêde jî di demên berê de, bi hezarê salan beriya wê li gundan, li şevên sar ên zozanan, nexasim jî dema bêriyê de dihat lêxistin û wek amûrek...
Kilam îşev dîsa dibin dengê olanên me û xwe digihînin berdestê sibehên tena!.. Xwe li awirê esiman dialiqînin û stêrk li pey stêrkan di nav sînga şevê de digerînin.
Di her bawerî û dînekê de qala jinê hatiye kirin; bi dûr û dirêjî li ser hebûna wê hatiye sekinîn; kêm be jî rol û bandoreke wê ya di ol û baweriyan de jî li dem û çaxên cihê çêbûye, lê belê hema...
Ola yarî ku li çar goşe, li rêzeçiyayên Zagrosan dest pê kir û peyama xwe li gerdûnê belav kir, xwedî baweriyek qedîm a kurd e ku di nav dilê çiyayan de bilind bû û bingeha bawerî, îbadet û çandeke...
Jin xwedî rol, deng û reng bûn
Xatun Dayrak ku bi Rezbar jî tê zanîn û nasîn jineke kurd a ji êla Caf e. Ew di sedsala heftan a hicrî de jiyaye. Di serdema xwe de yek ji wan jinên pêşeng ên civaka kurd ên li herêma Kirmaşanê ye.